Football Villages - Bóng đá làng và phong trào
Trang chủ › Thể lực và sức khỏe

Chấn thương gân kheo khi đá bóng: Phòng ngừa và hồi phục

Ban biên tập Football Villages - Bóng đá làng và phong trào · · Cập nhật
Chấn thương gân kheo khi đá bóng: Phòng ngừa và hồi phục

Chấn thương gân kheo, hay căng, rách cơ đùi sau, là một trong những chấn thương phổ biến nhất ở người đá bóng, thường xảy ra khi bứt tốc hoặc vươn chân với bóng. Phần lớn trường hợp nhẹ có thể hồi phục trong vài tuần nếu nghỉ ngơi đúng và tập phục hồi theo từng giai đoạn; trường hợp nặng cần được bác sĩ thăm khám. Bài viết cung cấp thông tin chung giúp bạn hiểu chấn thương, biết khi nào cần đi khám và cách phòng tránh, nhưng không thay thế chẩn đoán của bác sĩ hay chuyên viên vật lý trị liệu.

Hiểu về nhóm cơ đùi sau

Nhóm cơ đùi sau gồm ba cơ chạy từ xương ngồi ở mông xuống dưới gối. Chúng giúp gập gối và duỗi hông, và đặc biệt quan trọng khi chạy nhanh: ở cuối mỗi sải chân, cơ đùi sau phải "phanh" cẳng chân đang vung về phía trước. Chính lúc cơ vừa dài ra vừa phải chịu lực lớn này là thời điểm dễ chấn thương nhất.

Chấn thương xảy ra thế nào khi đá bóng

Có hai kiểu thường gặp. Kiểu thứ nhất xảy ra khi chạy nước rút, người chơi cảm thấy nhói đột ngột ở sau đùi và phải dừng lại. Kiểu thứ hai xảy ra khi cơ bị kéo giãn quá mức, như vươn chân tắc bóng, xoạc hay đá bóng bổng cao.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ gồm: từng bị chấn thương gân kheo trước đó, cơ đùi sau yếu so với cơ đùi trước, mệt mỏi cuối trận, khởi động sơ sài, tăng tải đột ngột như đá liên tục nhiều trận sau thời gian nghỉ, và tuổi tác. Người chơi phủi ở Việt Nam thường ra sân sau giờ làm, khởi động vội, nên nguy cơ càng cao.

Nhận biết mức độ chấn thương

Mức độBiểu hiện thường gặp
NhẹCăng, đau khi chạy nhanh, vẫn đi lại bình thường
Trung bìnhĐau rõ khi đi, khó duỗi thẳng chân, có thể sưng hoặc bầm
NặngĐau dữ dội, nghe hoặc cảm thấy "phựt", bầm tím lan rộng, khó đứng

Hãy đi khám ngay nếu đau dữ dội, bầm tím nhiều, không đi lại được hoặc đau ở sát vùng mông. Chấn thương sát điểm bám gân có thể cần can thiệp chuyên khoa. Bác sĩ có thể chỉ định siêu âm hoặc chụp cộng hưởng từ để đánh giá chính xác.

Những ngày đầu tiên

Trong 48–72 giờ đầu, mục tiêu là bảo vệ vùng bị thương và kiểm soát đau. Ngừng thi đấu ngay, không cố đá tiếp. Nghỉ các hoạt động gây đau, nhưng vẫn đi lại nhẹ nhàng nếu không đau nhiều. Có thể chườm lạnh ngắn để giảm đau và nâng chân khi nghỉ.

Tránh xoa bóp mạnh, tránh kéo giãn mạnh và tránh rượu bia trong những ngày đầu. Về thuốc giảm đau, hãy hỏi ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ thay vì tự dùng.

Các giai đoạn hồi phục

Giai đoạn 1: Vận động nhẹ

Khi cơn đau cấp giảm, bắt đầu đi bộ bình thường, co duỗi gối nhẹ nhàng trong phạm vi không đau và các bài gồng cơ tĩnh như ép gót chân xuống sàn khi nằm.

Giai đoạn 2: Tăng sức mạnh

Thêm các bài như cầu mông (glute bridge), cầu mông một chân, kéo gót trên bóng hoặc khăn trên sàn trơn. Tăng dần độ khó khi không đau.

Giai đoạn 3: Sức mạnh ở độ dài cơ lớn

Đây là giai đoạn quan trọng nhất nhưng hay bị bỏ qua: Romanian deadlift nhẹ, Nordic curl ở mức dễ, các bài tập đùi sau khi cơ ở tư thế kéo dài.

Giai đoạn 4: Chạy và chuyên môn

Chạy chậm, tăng dần tốc độ, rồi tập đổi hướng, chuyền bóng, sút bóng. Chạy nước rút tối đa là bước cuối cùng.

Khi nào an toàn để trở lại sân?

Không có con số cố định; chấn thương nhẹ có thể mất vài tuần, chấn thương nặng mất lâu hơn nhiều. Dấu hiệu sẵn sàng thường gồm: chạy nước rút tối đa không đau, sức mạnh hai chân gần như bằng nhau, tham gia trọn buổi tập đội mà không có triệu chứng, và bạn cảm thấy tự tin. Quay lại quá sớm là nguyên nhân hàng đầu khiến chấn thương tái phát.

Phòng ngừa chấn thương gân kheo

Nordic hamstring curl là bài tập được nhắc đến nhiều nhất trong phòng ngừa chấn thương đùi sau. Kết hợp với Romanian deadlift và chạy nước rút thường xuyên với cường độ cao trong buổi tập, cơ thể sẽ quen với lực của những pha bứt tốc thật. Xem cách đưa các bài này vào lịch tập trong bài tập gym tăng tốc độ và sức bật cho cầu thủ.

Khởi động kỹ trước khi đá, ít nhất 10–15 phút với chạy nhẹ, động tác linh hoạt và vài lần tăng tốc. Tránh tăng tải đột ngột. Những nguyên tắc chung khác có trong bài phòng ngừa chấn thương cho người đá bóng nghiệp dư.

Thói quen hỗ trợ hồi phục

Ngủ đủ giấc, ăn đủ đạm và năng lượng, uống đủ nước giúp cơ hồi phục tốt hơn. Sau mỗi trận, dành thời gian thả lỏng và làm theo các bước trong bài hồi phục sau trận đấu cho người chơi nghiệp dư. Nếu thường xuyên cảm thấy căng cứng đùi sau, đừng xem nhẹ; đó có thể là tín hiệu cơ đang quá tải.

Nếu bạn không chắc mình đang ở giai đoạn nào, hãy tìm đến chuyên viên vật lý trị liệu thể thao. Họ có thể kiểm tra sức mạnh, độ linh hoạt và thiết kế bài tập phù hợp, giúp bạn quay lại sân an toàn hơn so với việc tự đoán và tự tập theo cảm tính.

Cách tiếp cận lâu dài

Người từng bị chấn thương gân kheo có nguy cơ bị lại cao hơn, vì vậy bài tập phòng ngừa nên trở thành thói quen lâu dài chứ không chỉ làm trong giai đoạn hồi phục. Hai lần mỗi tuần, mỗi lần mười phút cho đùi sau là khoản đầu tư nhỏ để được ra sân đều đặn.

Với người trên 35 tuổi, hãy chú ý hơn nữa: khởi động lâu hơn, tránh đá liên tục nhiều ngày, và lắng nghe những cảm giác căng nhẹ trước khi chúng biến thành chấn thương thật. Một buổi nghỉ đúng lúc luôn tốt hơn vài tuần ngồi ngoài.

Câu hỏi thường gặp

Bị căng cơ đùi sau bao lâu thì đá bóng lại được?

Tùy mức độ. Chấn thương nhẹ thường cần vài tuần, chấn thương nặng có thể lâu hơn nhiều. Hãy quay lại khi chạy nước rút không đau và sức mạnh hai chân tương đương, tốt nhất có ý kiến của chuyên viên y tế.

Có nên chườm nóng khi bị căng cơ đùi sau?

Trong những ngày đầu thường không nên chườm nóng vì có thể làm tăng sưng. Chườm lạnh ngắn có thể giúp giảm đau. Nếu không chắc, hãy hỏi bác sĩ.

Bị đau đùi sau có cần chụp chiếu không?

Không phải trường hợp nào cũng cần. Bác sĩ sẽ chỉ định siêu âm hoặc cộng hưởng từ khi nghi ngờ chấn thương nặng, đau sát vùng mông hoặc hồi phục chậm bất thường.

Nordic curl có hợp với người mới tập không?

Có, nhưng nên bắt đầu rất nhẹ, chỉ vài lần mỗi hiệp và hạ người một phần. Bài này gây đau mỏi cơ nhiều vào những ngày đầu nên cần tăng dần.

Bài liên quan